مرکز تخصصی آخوندخراسانی وابسته به دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - شعبه خراسان رضوی جستارهای فقهی و اصولی 2476-7565 11 1 2025 05 22 A Feasibility Study of Recovering Damages Exceeding Dīyah Through Financial Taʿzīr of the Offender بازشناسی حکم ازدواج با بستگان نسبی در فقه اهل‌سنت 159 192 77737 10.22034/jrj.2025.70029.2879 FA سجاد داورپناه مقدم استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات، دانشگاه حکیم سبزواری، سبزوار، ایران. Journal Article 2024 10 09 <em>Dīyah</em> (blood money) constitutes an established ruling in Islamic law, payable to victims or their heirs in cases of unintentional harm. Since its incorporation into Iran’s post-revolution legal system, a key jurisprudential debate has concerned compensation for damages exceeding the fixed <em>dīyah</em> amount. This study examines the legitimacy of recovering such excess damages through financial <em>taʿzīr</em> (discretionary punishment) imposed on offenders. <br />Through descriptive-analytical methodology, this research reveals significant weaknesses in both the evidentiary basis (<em>sanadī</em>) and interpretive validity of narrations used to justify financial <em>taʿzīr</em> in such cases. The principle of <em>al-taʿzīr bimā yarāh al-ḥākim</em> (discretionary punishment at the judge’s discretion) proves thematically inapplicable to this context. <br />Four substantive arguments support the impermissibility position: <br />1) The fixed, non-negotiable nature of <em>dīyah</em> under Islamic law <br />2) The prohibition against double punishment <br />3) The principle of non-authority (<em>ʻadam al-wilāyah</em>) over offenders <br />4) The principle of innocence (<em>birāʼah</em>) absent contradictory evidence <br />Given the strength of these arguments, the study concludes that adjusting <em>dīyah</em> values to reflect real economic worth – supported by public or community institutions – represents the only <em>shariʿah</em>-compliant solution for adequate victim compensation, rather than imposing additional financial <em>taʿzīr</em> on offenders. مشهور فقیهان اهل سنت ازدواج با بستگان نسبی را مرجوح دانسته و حکم به کراهت آن داده‌اند. این دیدگاه برخلاف نظر رایج در فقه امامیه است که بر این نوع ازدواج تأکید دارد. فقیهان اهل سنت و علامه حلی استدلال خود را بر اساس روایاتی بنا کرده ­اند که ظاهراً به پیامبرص نسبت داده می‌شود. آنان دلیل کراهت این نوع ازدواج را به عباراتی روایات‌گونه نسبت می‌دهند که در ظاهر از پیامبر ص و خلیفۀ دوم آمده‌اند و نهی از ازدواج با بستگان نسبی را به خاطر ضعف جسمانی و ذهنی کودکان حاصل از چنین ازدواج‌هایی بیان می‌کنند. با پژوهشی که در سند و دلالت این روایات انجام شده است، مشخص گردید که این عبارات تنها بازتابی از باورهای عامیانه و دیدگاه خلیفۀ دوم هستند که در طول زمان به پیامبر w نسبت داده شده‌ و نمی‌توانند استناد علمی داشته باشند. http://jostar-fiqh.maalem.ir/article_77737_af7b840aaa030db8f06c696346a29892.pdf