Anṣārī, Bāqir. 2024/1403. Ḥuqūq-i Dādihā wa Hūsh-i Maṣnūʻī; Mafāhīm wa Chālish-hā.
3rd. Tehran: Sahāmī Intishār.
Imāmī, Sayyid Ḥassan. 2024/1403. Ḥuqūq-i Madanī. 41st, Tehran: Intishārāt Islāmīyah.
Pūr Sayfīzādih, Amīr Ḥussayn; Ḥusayni, Sayyid Saʻīd. 2023/1402. Māhīyat wa Āthār-i
Fiqhī-yi Ḥuqūqī-yi Qarārdād-hāyi Mubtanī bar Hūsh-i Maṣnūʻī bā Taṭbīq bar Qawānīn-i
Dākhilī. Tehran: Intishārāt Dānishgāh Mufīd.
Jaʻfarī Langarūdī, Muḥammad Jaʻfar. 1999/1378. Mabsūṭ dar Tirminūlūzhī-yi Ḥuqūq.
Tehran: Ganj Dānish.
Khalajīyān, Marḍīyih. 2022/1401. Waḍʻīyat-i Ḥuqūqī-yi Muʻāmilāt-i Munʻaqid Shudih
Tawassuṭ-i Sāmānih-hāyi Hūshmand dar Ḥuqūq-i Īrān wa Kāmin Lā. Pāyān Nāmih-yi
Kārshināsī-yi Arshad, Muʼasissih-yi Āmūzish ʻĀlī Shāndīz.
Dhulqadr, Muḥammad Jawād; Shahbāzī Nīyā, Murtaḍā. 2023/1402. Imkān Sanjī-yi
Iʻṭā-yi Shakhṣīyat-i Ḥuqūqī bih Hūsh-i Maṣnūʻī. Pāyān Nāmih-yi Kārshināsī-yi Arshad,
Tehran: Dānishgāh Tarbīyat Mudarris.
Rashwand, Sānāz; ʻAlī Panāh, ʻAlīrizā. 2024/1403. Barrasī-yi Mabānī-yi Shakhṣīyat-i
Ḥuqūqī-yi Hūsh-i Maṣnūʻī. Pāyān Nāmih-yi Kārshināsī-yi Arshad, Tehran: Dānishgāh
Shahīd Behishtī.
Shurā-yi ʻĀlī-yi Inqilāb-i Islāmī. 2024/1403. Sanad-i Millī-yi Hūsh-i Maṣnūʻī-yi
Jumhūrī-yi Īrān.
Ṣaffār, Muḥammad Jawād. 1994/1373. Shakhṣīyat-i Ḥuqūqī. Tehran: Intishārāt Dinā.
Ṣafāyī, Sayyid Ḥussayn. 2004/1383. Ashkhāṣ wa Amwāl. 4th. Tehran: Nashr Mīzān.
al-Ṭabāṭabāʼī , al-Sayyid Muḥammad Ḥusayn (al-ʻAllāma al-Ṭabāṭabāʼī ). 1984/1363. alMīzān fī Tafsīr al-Qurʼān. Qom: Muʼassasat al-Nashr al-Islāmī li Jamāʻat al-Mudarrisīn.
ʻAbdullāhī, Ḥāmid; Rāsikh Muḥammad. 2020/1399. Shakhṣiyat-i Ḥuqūqī-yi Hūsh-i
Maṣnūʻī. Tehran: Dānishgāh Shahīd Bihishtī.
Kātūzīyān, Nāṣir. 2024/1403. Qawāʻid-i ʻUmūmī-yi Qarārdād-hā. 10th. Tehran: Intishārāt
Ganj Dāish.
Madanī, Sayyid Jalāl al-Dīn. 2006/1385. Ḥuqūq-i Madanī. Tehran: Intishārāt Pāydār.
Muʻīn, Muḥammad. 2009/1388. Farhang-i Muʻīn. 4th. Tehran: Dānishgāh Amīr Kabīr.
Muʼtaminī Ṭabāṭabāʼī, Munūchihr. 2023/1402. Ḥuqūq-i Idārī. 27th. Tehran: Samt.
Muḥammad Dūst, Mahdī; Ḥabīb Zādih, Ṭāhir. 2023/1402. Muṭāliʻih-yi Taḥlīlī wa
Intiqādī-yi Iʻṭā-yi Shakhṣīyat-i Ḥuqūī bā Hūsh-i Maṣnūʻī bā Muṭāliʻih-yi Taṭbīqī-yi Fiqh
wa Muqarrirāt-i Itiḥādī-yih Urūpā. Tehran: Dānishgāh Imām Ṣādiq.
236
Journal of
Islamic Law and
Jurisprudence
Vol.11 , No.41
2026
http://JFO.akhs.bou.ac.ir
Muḥammadī, Sayyid Ṣādiq. 2023/1402. Dars-i Khārij-i Fiqh: Fiqh-i Faḍā-yi Majāzī
wa Hūsh-i Maṣnūʻī. Mashhad: Ḥawzah-yi Ilmīyyah. https://mhzrt.ir/feqh/archive/text/
mohammadi/feqh2/1402/14020708 .
Mufīdī Yazdī, Ḥussayn. 2023/1402. Dars-i Khārij-i Fiqh-i Hūsh-i Maṣnūʻī. Tehran:
Daftar-i Fiqh-i Muʻāṣir. https://fiqhci.com/library/audio/433/7-فقه-هوش-مصنوعــی
Nakhjawānī, ʻAlī; Yāqūtī, Ibrāhīn. 2023/1402. Wazʻīyat-i Ḥuqūqī-yi Muʻāmilāt-i Anjām
Shudi Tawassuṭ-i Hūsh-i Maṣnūʻī, Naẓarriyih-yi Wakīl-i Majāzī. Faṣlnāmih-yi Pazhūhishhāyih Ḥuqūq-i Iqtiṣādī wa Tijārī, 1, 43-70.
al-Khurāsānī, Muḥammad Kāẓim (al-Ākhund al-Khurāsāni). 1985/1405. Ḥāshīyat alMakāsib. 1st. Tehran: Wizārat-i Farhang wa Irshād-i Islāmī.
Ibn Qudāmah al-Maqdisī, Muwaffaq al-Dīn Abū Muḥammad ʿAbdullāh ibn Aḥmad b.
Muḥammad. 1968/1388.Al-Mughniʻ fī Fiqh Aḥmad ibn Ḥanbal. Cairo: Maktabat al-Qāhirah.
Ibn Sīnā, Ḥussayn Ibn ʿAbdullāh (Shaykh al-Raʾīs). 1983/1404. Al-Shifā, al-Ilāhīyāt.
Qom: Manshūrāt Maktabat Āyat Allāh al-ʻUẓmā al-Marʻashī al-Najafī.
Ishkawarī, Sayyid Abulqāsim. 200/1422. Baghyat al-Ṭālib fī Sharḥ al-Makāsib. Qom:
Anwār al-Hudā.
al-Anṣārī, Murtaḍā Ibn Muḥammad Amin (al-Shaykh al-Anṣārī). 1979/1400. Kitāb alMakāsib. Qom: Majmaʻ al-Fikr al-Islāmī.
al-Iīrawānī, ʻAlī. 1985/1406. Ḥāshīyat al-Makāsib. Tehran: Kīyā.
Al-Tabrīzī, al-Mīrzā Jawād. 1978/1399. Irshād al-Ṭālib ʼilā Taʻlīq al-Makāsib. Qom:
Maṭbaʻat Mihr.
al-Ḥusaynī al-Ḥaʾirī, al-Sayyid Kāẓim. 2000/1421.Fiqh al-ʻUqūd. Majmaʻ al-Fikr al-Islāmī.
al-Ḥusaynī al-ʻAmilī, al-Sayyid Muḥammad Jawād. 2004/1419.Miftāḥ al-Kirāmat fī Sharḥ
Qwāʻid al-ʻAllāma. 1st. Qom: Muʼassasat al-Nashr al-Islāmī li Jamāʻat al-Mudarrisīn.
al-Mūsawī al-Khuʼī, al-Sayyid Abū al-Qāsim. 1965/1386. Miṣbāḥ al-Fiqāhah.
Qom:Muʼassasat Iḥyāʼ Āthār al-Imām al-Khuʼī.
al-Mūsawī al-Khuʼī, al-Sayyid Abū al-Qāsim. 2008/1428. Mawsūʻat al-Imām al-Khuʼī
(Al-Tanqīḥ fī Sharḥ al-Makāsib. Edited by ʻAlī Gharawī. Qom:Muʼassasat Iḥyāʼ Āthār
al-Imām al-Khuʼī.
al-ʻĀmilī, Muḥammad Ibn Makkī (al-Shahīd al-Awwal). 1990/1411. Al-Rawḍat alBahīyat fī Sharḥ al-Lumʻat al-Dimashqīyya fī Fiqh al-Imāmīyya. Qom: Nashr Dār al-Fikr.
al-ʻĀmilī, Zayn al-Dīn Ibn ʻAlī (al-Shahīd al-Thānī). 2002/1381. Masālik al-Afhām ilā
Tanqiḥ Sharāʻiʻ al-Islām. Qom: Mūʻassasat al-Maʻārif al-Islāmīyya.
al-Tabrīzī, al-Shahīdī, and al-Mīrzā Fattāḥ. 1955/1375. Hidāyat al-Ṭālib ʼIlā Asrār alMakāsib. 1st. Tabriz: Chāpkhānih-yi Iṭilāʻāt.
237
Journal of
Islamic Law and
Jurisprudence
Vol.11 , No.41
2026
http://JFO.akhs.bou.ac.ir
Ṣadr al-Dīn al-Shīrāzī, Muḥammad ibn Ibrāhīm. 1981. Al-Ḥikmat al-Mutaʻālīyat fī alAsfār al-ʻAqlīyat al-Arbaʻat. 3rd. Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
al-Ṭabāṭabāʼī al-Burūjirdī ,al-Sayyid Ḥusayn .1994/1415 .Nihāyat al-Uṣūl. Tehran:
Nashr Tafakkur.
al-Ṭabāṭabāʼī al-Yazdī, al-Sayyid Muḥammad Kāẓim. 2007/1428. al-ʻUrwat al-Wuthqā
maʻa al-Taʻlīqāt.. Qom: Muʼasassat al-Sibṭayn al-ʻĀlimīyah.
al-Ṭabāṭabāʼī al-Yazdī, al-Sayyid Muḥammad Kāẓim. 1993/1414. Takmilat al-ʻUrwat alWuthqā. Qom: Maktabat al-Dāwarī.
Al-Ṭabāṭabāʼī al-Yazdī, Sayyid Muḥammad Kāẓim. 1989/1410. Ḥāshīyat al-Makāsib.
2nd. Muʼassisat Ismāʻīlīyān.
al-Ṭurayḥī, Fakhr al-Dīn Ibn Muḥammad. 1985. Majmaʻ al-Baḥrayn. Beirut: Dār al-Maktabat al-Hilāl.
al-Ṭūsī, Muḥammad Ibn Ḥasan (al-Shaykh al-Ṭūsī). 1967/1387. al-Mabsūṭ fī Fiqh alImāmīyya. 3rd. Tehran: al-Maktabat al-Murtaḍawīya li ʼIḥyaʼ al-Āthār al-Jaʻfarīyah.
al-ʻIrāqī, Ḍīyāʼ al-Dīn. 2000/1421. Ḥāshīyat al-Makāsib. Qom: Intishārāt-i Ghafūr.
al-Gharawī al-Iṣfahānī, Muḥammad Ḥusayn (al-Muḥaqqiq al-Iṣfaḥānī). 1998/1419.
Ḥāshīyat al-Makāsib. 1st. al-Maktabat al-Muḥammadīyah.
al-Gharawī al-Iṣfahānī, Muḥammad Ḥusayn (al-Muḥaqqiq al-Iṣfaḥānī). 1953/1373.
Munyat al-Ṭālib fī Ḥāshīyat al-Makāsib. 1st. al-Maktabat al-Muḥammadīyah.
Lujnat al-Fiqh al-Muʻāṣir. 2024/1445.Al-Shakhṣ al-Iʻtibārī. 2nd. Qom: Daftar-i Fiqh-i Muʻāṣir.
al-Mūsawī al-Khumaynī, al-Ṣayyid Rūḥ Allāh (al-Imām al-Khumaynī).2002/1421. Kitāb
al-Bayʻ. Tehran: Muʼassasat Tanẓīm wa Nashr Āthār al-Imām al-Khumaynī.
al-Najafī, Muḥammad Ḥasan. 1983/1362. Jawāhir al-Kalām fī Sharḥ Sharāʻiʻ al-Islām.
7th. Edited by ʻAbbās al-Qūchānī. Beirut: Dār Iḥyāʼ al-Turāth al-ʻArabī.
AI HLEG.(2019) .A definition of AI: Main capabilities and disciplines. European
Commission.
European Parliament JURI Committee.(2020).Artificial Intelligence and civil
liability(PE 621.926). Policy Department for Citizens’ Rights and Constitutional Affairs,
Directorate-General for Internal Policies, July 2020.
Frank van Harmelen. (2008). Foundations of Artificial Intelligence (1st ed).
ISO/IEC 2382-28.(n.d).Information technology – Vocabulary - Part 28: Artificial
intelligence. Retrieved February 18, 2023, from https://www.iso .org/obp/
ui/#iso:std:iso-iec:2382:ed-1:v1:en.
McCarthy, J. (2007). What is artificial intelligence? Stanford University. Retrieved June
29,2020, from http://www-formal.stanford.edu/jmc/whatisai.pdf.