Asle Ghavabesh, Majid

doi:10.22034/jrj.2026.71677.2976

"Deriving the Divine Command-Prohibition Model by Uncovering the Rational Normative System to Solve Jurisprudential Problems"

Document Type : Research (Fast Track Review)

Author

majid asle ghavabesh

Kareem Ahlul Bayt Qom Institute of Usuli Jurisprudence

10.22034/jrj.2026.71677.2976

Abstract

The Divine Legislator has consistently employed rational social systems to communicate religious injunctions to all morally responsible individuals. Given that human social systems are composed of interconnected subsystems, examining their components and relationships can yield problem-solving models. One such subsystem is the "rational system of commands and prohibitions." By analyzing the relationships between its components and defining its core elements, then mapping them onto divine commands and prohibitions, we can develop a "model of divine injunctions."

This study examines the efficacy of modeling in addressing fundamental questions of Islamic legal theory (usul al-fiqh). Utilizing network analysis and ontological analysis tools, the research progresses through three phases: (1) uncovering the rational command-prohibition system, (2) model development, and (3) model implementation. Findings demonstrate that this approach successfully analyzes foundational concepts (e.g., rational agents, commands/prohibitions) and elucidates their processes (e.g., how conventional perceptions relate to divine injunctions). The study concludes by recommending comprehensive modeling of major usul al-fiqh topics to enable systematic problem-solving.

Keywords

Main Subjects

Principles of Jurisprudence

Full Text

در دست اقدام ...

References

قرآن کریم.
1. ‏‫ ابن سیده، علی بن اسماعیل. (۱۴۱۷). المحکم و المحیط الأعظم. دار الکتب العلمیة.
2. ‏‫ابن فارس، احمد بن فارس. (۱۹۶۹م). معجم مقاییس اللغة. دار إحیاء الکتب العربیة.
3. ‏‫ابن منظور، محمد بن مکرم. (۱۴۱۴ق). لسان العرب. دار الفکر للطباعة و النشر و التوزیع.
4. بحرانی، یوسف. (۱۴۱۵ق). الحدائق الناضره فی احکام العتره الطاهره. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
5. جوادی آملی، عبدالله(۱۳۸۵). تفسیر موضوعی قرآن کریم. چاپ ششم. قم: اسرا.
6. ‏‫جوهری، اسماعیل بن حماد. (۱۴۰۴ق). الصحاح (للجوهری). دار العلم للملایین.
7. حلّی، حسن بن یوسف (علامه حلی). (۱۴۱۸ق). تذکره الفقها. قم: مؤسسۀ آل البیت:.
8. ‏‫فراهیدی، خلیل بن احمد. (۱۳۸۰ق). العین. مؤسسة دار الهجرة.
9. ‏‫راغب اصفهانی، حسین بن محمد. (۱۴۲۲ق). ترجمه و تحقیق مفردات الفاظ قرآن با تفسیر لغوی و ادبی قرآن. مرتضوی.
10. ‏‫سبحانی تبریزی، جعفر. (1394). الموجز فی أصول الفقه. قم: مؤسسة الإمام الصادق7.
11. ‏‫طباطبایی، سیدمحمدکاظم. (۱۳۹۰). منطق فهم حدیث. قم: موسسۀ آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
12. ‏‫طباطبایی، محمد حسین. (۱۳۸۳). تفسیر المیزان (ترجمه). مترجم: محمد باقر موسوی، مترجم. قم: خدفتر انتشارات اسلامی.
13. ‏‫طباطبایی، محمد حسین. (۱۳۹۹). اصول فلسفه و روش رئالیسم. قم: صدرا.
14. ‏‫طباطبایی، محمدحسین. (۱۳۷۴). حاشیة الکفایة. بنیاد علمی و فکری علامه طباطبایی‏.
15. ‏‫علیدوست، ابوالقاسم. (۱۳۹۸). فقه و عرف. پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.
16. ‏‫مظفر، محمد رضا. (1394). أصول الفقه. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
17. ‏‫مکارم شیرازی، ناصر. (۱۴۲۸ق). أنوار الأصول. قم: مدرسة الإمام علی بن أبی طالب7.
18. ‏‫نجاتی، محمد؛ محمودی، محسن و سالاری، یاسر. (۱۳۹۸). فاعل شناسایی و نفس در تفکر کانت و ملاصدرا؛ لوازم و پیامدها. فصلنامۀ شناخت، (12).
19. ‏‫واسطی، عبدالحمید. (۱۳۹۵). روش شناسی تحلیل لغت در فرایند استنباط فقهی. کاوشی نو در فقه، (1395).
20. ‏‫واسطی، عبدالحمید. (۱۳۹۸الف‌). روش اجتهاد تمدنی. فقه و اصول، (3).
21. ‏‫واسطی، عبدالحمید. (۱۳۹۸ب‌). روش تحقیق شبکه‌ای روش معیار در تولید علم. ذهن، (80).
22. ‏‫واسطی، عبدالحمید. (۱۳۹۹). الگوریتم اجتهاد. پژوهشگاه فرهنگ و اندیشۀ اسلامی.