تحلیل فقهی ـ روایی کاربرد یافته‌های تجربی در موضوع‌شناسی فقه امامیه

Articles in Press

Document Type : Research (Normal Review)

Authors

1 استادیار فقه و مبانی حقوق دانشکده شهید محلاتی قم

2 استادیار علوم قرآن و حدیث دانشکده شهید محلاتی قم

3 دانشیار فقه و مبانی حقوق دانشکده شهید محلاتی قم

10.22034/jrj.2026.73257.3083

Abstract

در فقه امامیه، تجربه یکی از ابزارهای کلیدی در تشخیص ضرر و نفع، مشاوره با متخصصان و تطبیق احکام با شرایط زمان و مکان (تنقیح مناط) شناخته می‌شود.با توجه به پیچیدگی مسائل نوپدید و نیاز به فهم واقعیت‌های جدید، تجربه می‌تواند نقش تعیین‌کننده‌ای در فرآیندهای استنباط فقهی ایفا کند. پژوهش حاضر با رویکرد میان‌رشته‌ای و با روش توصیفی ـ اکتشافی و با تکنیک تحلیل محتوا انجام شده است. بررسی پیشینه پژوهش‌ها نشان داد تاکنون مطالعه مستقلی با تمرکز بر نقش تجربه در استنباط فقهی امامیه صورت نگرفته است. نتایج پژوهش حاکی از آن است که بهره‌گیری از تجربه و یافته‌های علمی، ضمن ارتقاء دقت و واقع‌گرایی در استنباط‌ها، می‌تواند به کاهش خطاها و ارائه احکامی متناسب با شرایط زمان و مکان منجر شود. همچنین این پژوهش به بررسی تعارضات احتمالی میان تجربه و نصوص دینی پرداخته و ضمن تحلیل رویکرد فقها در مواجهه با این تعارضات، راهکارهای مناسبی برای تعامل علمی و اجتهادی ارائه می‌دهد.یافته ها نشان داد اولا تلفیق یافته های تجربی با اصول اجتهادی به ارتقای کارآمدی فقه امامیه در پاسخ‌گویی به نیازهای معاصر کمک میکند.ثانیا تجربه در فقه امامیه جایگاهی تبعی و ابزاری داشته اما در ارتقای کارآمدی اجتهاد و انطباق احکام با واقعیات عینی نقشی بنیادین ایفا می‌کند.

Keywords

Main Subjects

Journal of Islamic Law and Jurisprudence

Articles in Press, Accepted Manuscript
Available Online from 21 September 2026

Files

Share

How to cite

Statistics