نقد و بررسی آرا و دیدگاه‌ها درباره تحقیر اهل‌ذمه در جزیه

نوع مقاله: پژوهشی (داوری عادی)

نویسنده

فقه و مبانی حقوق اسلامی- دانشکده الهیات- دانشگاه فردوسی مشهد

10.22034/jrj.2019.53514.1641

چکیده

یکی از انتقاداتی که کم‌ و بیش از سوی پژوهشگران غیرمسلمان، به‌ویژه غربیان بر فقه اسلامی در زمینۀ تعاملات آن با اقلیّت‌های دینی صورت گرفته، این است که فقه نگاهی تحقیرآمیز نسبت به آنان داشته و اقلیت‌های دینی را فاقد حرمت و کرامت انسانی دانسه و ازاین‌رو کارنامۀ فقه، در حوزۀ ذمیان تحقیرگراست. آنان در تأیید مدعای خود به موضوع جزیه اشاره کرده و برابر تحلیل و ارزیابی‌شان از آرای برخی فقها، مدعی‌اند هم اصل تشریع و هم شیوۀ پرداخت فقه در مسئلۀ جزیه به‌منظور تحقیر ذمیان بوده ‌است. برخی گفته‌اند جزیه، همان باجی است که فاتحان از ملت‌های شکست‌خورده، آن‌هم به‌عنوان زورگیری و تخریب شخصیت آنان می‌گرفتند؛ که بازهم ماهیتی تحقیرآمیز دارد. شماری هم تحقیر ذمیان را به‌منظور جذب آنان به اسلام دانسته‌اند که این امر نیز خرده‌گیری‌های دیگری را به‌دنبال داشته است. این مقاله می‌کوشد ضمن پاسخ به این شبهات، تصویری عقلانی و منطقی از جزیه نشان دهد و این حقیقت را تبیین کند که پرداخت جزیه تنها در قبال خدمات و حمایت‌های نظام اسلامی از ذمیان صورت می‌گیرد، بدون آنکه تنقیص و یا نگاه نامتعارفی را متوجه آنان سازد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

nnfnfnn xnxfn xgfnxfn gnxfgn fgnxfng

نویسنده [English]

  • akbar ahmadpour
ferdowsi
چکیده [English]

sd

کلیدواژه‌ها [English]

  • dfg
  • bsdb
  • fbsdbf
  • sbsdb
  • bsb
  • sfdbsb

عنوان مقاله [العربیة]

نقد ودراسة الآراء حول إذلال أهل الذمة بالجزیة

چکیده [العربیة]

من الانتقادات التی وجهها الباحثون من غیر المسلمین ولا سیما الغربیون منهم إلى الفقه الإسلامی فی مجال التعامل مع الأقلیات الدینیة أنّ الفقه الإسلامی ینظر نظرة تحقیر لتلک الأقلیات، وأنّه یعتبرها فاقدة للحرمة وللکرامة الإنسانیة، وعلیه تکون نظرة الفقه إلى أهل الذمة نظرة إذلال وتحقیر.

واستدل هؤلاء لإثبات ما ذهبوا إلیه بموضوع الجزیة، وعبر تحلیل وتقییم آراء بعض الفقهاء وصولوا إلى نتیجة تقول أنّ الهدف من تشریع الجزیة وأسلوب تناول الفقه لهذا التشریع هو إذلال أهل الذمة وصغارهم والحطّ من شأنهم، وبعضهم قال أنّ الجزیة لا تختلف عن الإتاوات التی یفرضها الغزاة على أهل البلدان التی یفتحونها، والتی کانوا یفرضونها بالإجبار وبهدف الحط من شأن المهزومین فی الحرب؛ فماهیتها إذاً هی الإذلال والتحقیر، واعتبر البعض الآخر أنّ الهدف من الجزیة هو جذب أهل الذمة للإسلام، وهذا الأمر یستتبع بدوره انتقادات أخرى.

تهدف هذه المقالة مضافا إلى الإجابة عن هذه الشبهات إلى تقدیم تصوّر عقلانی ومنطقی للجزیة، وإلى إثبات حقیقة أنّ دفع الجزیة إنّما یکون فی مقابل الخدمات التی یقدمها النظام الإسلامی لأهل الذمة وحمایته لهم، من دون أن یکون فیها حطّ من شأنهم أو نظرة غیر عادیة لهم.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • الجزیة
  • أهل الکتاب
  • أهل الذمة
  • الکفّار
  • الأقلیات الدینیة

در دست اقدام