نظریۀ خطابات قانونی و نقش آن در فقه اجتماعی

نوع مقاله: پژوهشی (داوری عادی)

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

2 استادیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی دانشگاه قم

چکیده

فقه شیعه تا قبل از سده اخیر به رغم ژرف­ نگری در حوزه­ های مختلف، در مقایسه با فقه عامه همواره به دور از مناصب اجتماعی بوده و در حاشیه زندگی سیاسی و اجتماعی جامعه رشد کرده است. این امر در صورتی که از حیث تأثیرات جامعه­ شناختی در ماهیت علوم مورد دقت قرار گیرد، مبین این واقعیت است که فقه شیعه ماهیتی اساساً فردی و جزءنگر دارد. علاوه بر جنبه­ های بیرونی موجِّه این نکته، دانش فقه در جنبه­ های درونی خود، مرحله شناخت حکم و موضوع و سپس تطبیق احکام بر موضوعات مبتنی بر منطق جزءنگری را شامل می­ شود که حاصل ریشه­ های اصولی و فلسفی این دانش مطابق منطق ارسطویی است. نگارندگان در این مقاله ضمن تبیین فردی­ انگاری فقهی مورد ادعا، معتقدند نظریۀ خطابات قانونی به هیچ­ یک از اشکالات وارده بر نظریه انحلالی خطابات گرفتار نیست و از این رهگذر می­ تواند مبنایی برای ارائه یک نظام فقهی در حوزه فقه اجتماعی باشد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Theory of Khiṭābāt-I Qānūnīyy-I (Legal Edicts) and its Role in Social Jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Ali khalafkhani 1
  • Mohamadali raghebi 2
  • Yusuf Alavy vosoughi 2
1 PHD student of Fiqh and Law foundations at Qom University
2 Assistant Professor of the Department of Fiqh and Islamic Law Foundations at Qom University
چکیده [English]

Shiite jurisprudence despite the profoundness of various subjects and different spheres of human life, in comparison with Sunni jurisprudence, has always been far from social positions and has grown on the margins of the political and social life of the society. If this issue considered from its sociological effects aspect on the nature of sciences,  indicates the fact that Shiite jurisprudence is essentially individual and partial in nature In addition to the external supporting points, jurisprudence in its internal aspects, the stage of recognizing the creed and subject, and then, applying the creeds to the subjects based on partial logic, which are the result of the basic and philosophical roots of this knowledge based on Aristotelian logic.
In this article, we attempt to explain this methodology by analyzing this kind of methodological individualism in Shiite jurisprudence. In contrast, the authors argue that the theory of legal edict provides a capacity in the field of social and governmental jurisprudence, which can be said of social duties and obligations.

کلیدواژه‌ها [English]

  • individual jurisprudence
  • Social jurisprudence
  • Legal Edicts
  • Systematization

عنوان مقاله [العربیة]

نظریة الخطابات القانونیة ودورها فی الفقه الاجتماعی

چکیده [العربیة]

کان الفقه الشیعی حتى القرن الماضی، على الرغم من عمقه فی مختلف المجالات، بعیداً دائماً عن المناصب الاجتماعیة مقارنة بفقه العامّة، و قد نما على هامش الحیاة السیاسیة والاجتماعیة للمجتمع. وإذا ما انتبهنا إلى الآثار الإجتماعیة على طبیعة العلوم، فإن هذا یشیر إلى حقیقة أنّ للفقه الشیعی طبیعة فردیة ونظرة جزئیة فی الأساس. بالإضافة إلى الأبعاد الخارجیة التی تبرر هذه النقطة، فإن علم الفقه فی جوانبه الداخلیة یشمل مرحلة معرفة الحکم والموضوع، ومن ثم تطبیق الأحکام على المواضیع بناءً على منطق النظرة الجزئیة، وهو نتیجة الجذور الأصولیة والفلسفیة لهذا العلم وفقاً لمنطق أرسطو.

یعتقد مؤلفوا هذه المقالة ضمن بیان الفردیة الفقهیة المفروضة، أنّ نظریة الخطابات القانونیة لا تعانی من الإشکالات الواردة على نظریة انحلال الخطابات، ومن خلالها یمکن أن تکون أساساً لتقدیم نظام فقهی فی مجال الفقه الاجتماعی.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • الفقه الفردی
  • الفقه الحکومی
  • التنظیم
  • الخطابات الانحلالیة
  • الخطابات القانونیة
  • الإمام الخمینی "قدس سره"

در حال آماده سازی