تصحیح روایت ضعیف السند توسط محقق نائینی

نوع مقاله : مقالات کنگره میرزای نائینی

نویسنده

پژوهشگر مؤسسه آموزش عالی ائمه اطهار علیهم السلام و دانشجوی دکتری رشته علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه میبد، میبد، ایران

چکیده

جایگاه والای حدیث در شکل‌گیری معارف دینی، ضرورت بررسی و تأیید انتساب آن به معصومان ع را به‌عنوان مسئله‌ای بنیادین در فقه شیعه مطرح می‌سازد. در این میان، محمدحسین نائینی، از فقهای برجستۀ متأخر، با بهره‌گیری از روش «وثوق صدوری»، به تصحیح روایات ضعیف السند پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی و با بررسی آثار علمی مرحوم نائینی، به تبیین شیوه‌های او در تصحیح روایات ضعیف می‌پردازد. یافته‌ها نشان می‌دهد که نائینی با پذیرش تمامی روایات الکافی به‌عنوان متنی معتبر و بی‌نیاز از بررسی سندی، از یک‌سو و با به‌کارگیری قاعدۀ «انجبار ضعف سند به‌واسطۀ عمل مشهور» از سوی دیگر، به تأیید روایات ضعیف دست می‌زند. افزون بر این، وی از قرائنی همچون تسامح در ادلۀ سنن، توجه به روایات مضمر بزرگان و پذیرش روایات راویان مورد اختلاف مانند جابر بن یزید جعفی و اسماعیل بن ابی‌زیاد سکونی برای تقویت و تأیید محتوای روایی بهره می‌گیرد. این رویکردها نشان‌دهندۀ نظام‌مندی فکری نائینی در تطبیق منابع روایی با واقعیت‌های فقهی و عملی است؛ امری که به توسعه و تعمیق مباحث فقهی شیعه انجامیده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Correction of the weak narration by researcher Na'ini

نویسنده [English]

  • hamid mohammdi
Researcher in Higher Education of the Imams (peace be upon them) and PhD student in the field of Quranic Sciences and Hadith, Faculty of Theology, University of Meybod, Meybod, Iran.”
چکیده [English]

The high status of Hadith in the formation of religious knowledge makes it necessary to confirm its attribution to the Infallible (a.s.) as a fundamental issue in Shi'a jurisprudence. Among them, Mohammad Hossein Naini, one of the prominent late jurists, has used the "trustworthiness of issuance" method to authenticate weak-chained narrations. This research, using a descriptive-analytical method and examining the scientific works of the late Naini, examines his methods in authenticating weak narrations. The findings show that Naini, on the one hand, accepts all the narrations of the book Al-Kafi as a valid text that does not need to be examined for its chain of transmission, and on the other hand, uses the rule of "the weakness of the chain is compensated by famous practice" to confirm weak narrations. Also, he uses evidence such as tolerance in the arguments of Sunan, attention to the implicit narrations of the elders, and acceptance of the narrations of controversial narrators such as Jaber ibn Yazid Ja'fi and Ismail ibn Abi Ziad Sakouni, to strengthen and confirm the content of the narrations. These views indicate Naini's intellectual systematicity in adapting the narrative sources to the jurisprudential and practical realities, which has led to the development and clarification of Shi'a jurisprudential discussions.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Na'
  • eeni
  • Document Critique
  • Compulsion of Document Weakness
  • "
  • Al-Kafi"

عنوان مقاله [العربیة]

تصحیح المحقق النائینی (ره) لروایة ضعیفة السند

چکیده [العربیة]

إن المکانة الرفیعة للحدیث فی تشکیل المعارف الدینیة تفرض ضرورة تأیید انتسابه إلى المعصومین (علیهم السلام) کمسألة أساسیة فی الفقه الشیعی. وفی هذا الصدد، قام محمد حسین النائینی (ره)، من کبار الفقهاء المتأخرین، بالاستفادة من منهج «الوثوق الصدوری» لتصحیح الروایات ضعیفة السند.
تتناول هذه الدراسة، بالمنهج الوصفی ـ التحلیلی واستعراض الآثار العلمیة للمرحوم النائینی (ره)، أسالیبه فی تصحیح الروایات الضعیفة.
تُظهر النتائج أن النائینی (ره) یعمد إلى تأیید الروایات الضعیفة، من جهة، من خلال قبوله لجمیع روایات کتاب الکافی کنص معتبر ومستغنٍ عن دراسة سندیة، ومن جهة أخرى، بالاستفادة من قاعدة 'انجبار ضعف السند بعمل المشهور'. کما أنه (ره) یستعین بقرائن مثل: التسامح فی أدلة السنن، والالتفات إلى روایات الأکابر المُضمَرة، وقبول روایات الرواة الخلافیین مثل جابر بن یزید الجعفی وإسماعیل بن أبی زیاد السکونی، فی سبیل تقویة وتأیید المحتوى الروائی.
تعکس هذه الآراء المنهجیة الفکریة للنائینی (ره) فی تطبیق المصادر الروائیة على الحقائق الفقهیة والعملیة، الأمر الذی أدى إلى تطویر وإیضاح المباحث الفقهیة الشیعیة.

کلیدواژه‌ها [العربیة]

  • النائینی (ره)
  • إنجبار ضعف الروایة
  • الروایة الضعیفة
  • الکافی

به فایل PDF مراجعه نمایید.

  1. قرآن کریم

    1. ‏‫آقابزرگ تهرانى‏، محمد محسن. (۱۴۰۳ق). الذریعة إلى تصانیف الشیعة (ویرایش احمد بن محمد حسینی). ابن بابویه، محمد بن علی‏ (شیخ صدوق). (1385). علل الشرائع، قم: کتاب­فروشی داوری.
    2. حر عاملی، محمد بن حسن. (۱۴۰۹ق). وسائل الشیعه. قم: مؤسسه آل البیت:.
    3. حسینى شاهرودى‏، سیدمحمود‏. (1385)‏. نتائج الأفکار فی الأصول‏. قم: آل مرتضی علیهم السلام‏.
    4. خویی، سیدابوالقاسم‏. (۱۴۱۳ق). معجم رجال الحدیث و تفصیل طبقات الرواة، بی جا:بی نا.
    5. خویی، سیدابوالقاسم‏. (بی‌تا). مصباح الفقاهه (ویرایش محمد علی توحیدی).
    6. داوری، مسلم. (۱۴۱۶ق). أصول علم الرجال بین النظریة و التطبیق (ویرایش محمد علی المعلم)‏، بی جا: مؤلف.
    7. ربانی، محمد حسن. (۱۳۹۴). کافی شناسی. مشهد: آستان قدس رضوی.
    8. سبحانی تبریزی، جعفر. (1369). کلیات فی علم الرجال. قم: حوزه علمیه قم.
    9. سبزواری، محمد باقر بن محمد مومن‏. (بی‌تا)‏. ذخیرة المعاد فی شرح الارشاد. قم: مؤسسة آل البیت‏ (ع).
    10. طوسی، محمد بن الحسن. (۱۳۷۳). رجال الطوسی‏ (ویرایش جواد قیومى اصفهانى‏). قم: جماعة المدرسین‏.
    11. طوسی، محمد بن الحسن. (۱۴۰۷ق). تهذیب الاحکام (ویرایش حسن الموسوى‏ خرسان). تهران: دار الکتب الاسلامیه.
    12. طوسی، محمد بن الحسن‏. (۱۴۱۱ق). الغیبة (ویرایش عباد الله‏ تهرانی و دیگران). قم: دار المعارف الإسلامیة.
    13. طوسی، محمد بن الحسن. (بی‌تا). العده فی اصول الفقه (ویرایش محمد مهدی نجف). قم: مؤسسة آل البیت‏ :.
    14. عاملی، حسن بن زین الدین‏. (۱۳۶۲). منتقى الجمان فى الاحادیث الصحاح و الحسان (ویرایش على‏ اکبر غفاری). قم: جماعة المدرسین‏.
    15. حلى‏، حسن بن یوسف. (۱۴۰۲ق). رجال العلامة الحلی (ویرایش محمد صادق‏ بحر العلوم‏). قم: الشریف الرضی‏.
    16. کشی، محمد بن عمر. (۱۴۰۹ق). رجال الکشی. مشهد: مؤسسه نشر دانشگاه مشهد.
    17. کلینی، محمد بن یعقوب. (۱۴۰۷ق). الکافی (ویرایش على اکبر غفاری و دیگران). دار الکتب الاسلامیه.
    18. مامقانی، عبدالله. (۱۳۸۵). مقباس الهدایه فی العلم الدرایه (ویرایش محمد رضا مامقانی). دلیل ما.
    19. مامقانی، عبدالله. (۱۴۳۱ق). تنقیح المقال فی علم الرجال (ویرایش محی الدین مامقانی). قم: مؤسسة آل البیت‏ :.
    20. مجلسی، محمد باقر. (۱۴۰۴ق). مرآة العقول فی شرح أخبار آل الرسول (ویرایش سید هاشم‏ رسولی محلاتی). دار الکتب الإسلامیة.
    21. مظفر، محمد رضا. (۱۴۳۰ق). اصول الفقه. قم: جامعه مدرسین.
    22. نائینی، محمد حسین. (۱۴۱۱ق). کتاب الصلاه (ویرایش محمد علی کاظمی). قم: جامعه مدرسین.
    23. نائینی، محمد حسین. (۱۴۱۸ق). الصلاۀ فی المشکوک. قم: مؤسسة آل البیت‏ :.
    24. نائینی، محمد حسین. (1421ق). الرسائل الفقهیة. قم: مؤسسه معارف اسلامی امام رضا ع.
    25. نجاشی، احمد بن على‏. (۱۳۶۵). رجال النجاشی (ویرایش موسى‏ شبیری زنجانی). قم: جماعة المدرسین‏.