جایگاه خوف فتنه در اجرای حدود و تعزیرات در فقه امامیه

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : پژوهشی (داوری عادی)

نویسندگان

1 مدرس سطوح عالی حوزه علمیه خراسان، دانشجوی دکتری دانشگاه فردوسی مشهد، دانشکده الهیات، گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی

2 استاد گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

3 دانشیار گروه فقه و مبانی حقوق اسلامی، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22034/jrj.2026.73528.3098

چکیده

اجرای حدود الهی در نظام حکمرانی اسلامی، گاه با مصلحت عالی‌تری همچون حفظ نظام و جلوگیری از فتنه در تزاحم قرار می‌گیرد که این امر، لزوم ارائه راهکاری برای خروج از دوگانه‌ی افراطی نص‌گرایی محض و مصلحت‌گرایی سیال را ضروری می‌سازد.

این پژوهش با هدف طراحی سازوکاری ضابطه‌مند برای تعویق موقت یا مدیریت اجرای حدود در شرایط «خوف فتنه»، به دنبال پاسخ به این مسئله است که چگونه می‌توان بر اساس مبانی فقهی، فرآیندی نهادینه‌شده برای اعمال این حکم ثانوی تدوین کرد.

پژوهش حاضر با بهره‌گیری از روش توصیفی-تحلیلی و با مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، به واکاوی ادله فقهی و مبانی اصولی مرتبط با موضوع پرداخته است.

یافته‌های تحقیق نشان می‌دهد که «خوف فتنه از اجرای حدود و تعزیرات» به‌عنوان یک حکم ثانوی، دارای پشتوانه مستدل قرآنی، روایی و عقلی است. کلید اعمال این حکم، احراز خوف عقلایی از فتنه از طریق یک فرآیند کارشناسانه و به دور از تصمیمات فردی است. بر همین مبنا، یک الگوی عملیاتی چهارمرحله‌ای (شناسایی، تحلیل تخصصی، صدور تصمیم، و نظارت و بازبینی) طراحی گردید که فرآیندی شفاف برای مدیریت پرونده‌های حساس در این زمینه تعریف می‌کند و پیوندی کارآمد میان نهاد قضا و ولایت فقیه برقرار می‌سازد.

کلیدواژه‌ها

موضوعات

عنوان مقاله [English]

The place of fear of sedition in the implementation of Hodud and Tazirat in Imamia jurisprudence

نویسندگان [English]

  • Mohammad Zia Rouhani Bastami 1
  • Mohammad Hasan Haeri 2
  • Sayyed Mohammad Hadi Ghabooli Dorafshan 3
1 Higher level lecturer at Khorasan Seminary. PhD student Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
2 Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
3 Associate Professor, Department of Islamic Jurisprudence and Principles of Islamic Law, Faculty of Theology and Islamic Studies, Ferdowsi University of Mashhad, Mashhad, Iran
جستارهای فقهی و اصولی

مقالات آماده انتشار، پذیرفته شده
انتشار آنلاین از تاریخ 11 مرداد 1405

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار