سازوکارهای کاربست حکمت خداوند در اجتهاد

نوع مقاله : پژوهشی (داوری عادی)

نویسنده

دانشیار گروه فلسفه فقه و حقوق پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی؛ قم ، ایران

10.22034/jrj.2026.74673.3181

چکیده

یکی از مبانی کلامی اجتهاد حکمت خداوند است پرسش اصلی این مقاله این است که از این مبنای کلامی چه استفاده هائی می توان در اجتهاد داشت ؟ هدف اصلی این مقاله نشان دادن سازوکارهائی است که می توان با آن ها حکمت خداوند را در مراحل مختلف اجتهاد به کار بست ، در این مقاله نمونه هائی فقهی از کار بست حکمت خداوند در سنت اجتهادی به صورت مستند گردآروی گردیده است آنگاه فرآیند اجتهاد مد نظر قرار گرفته وسنخ استفاده ها طبق سازوکارهای اجتهادی تحلیل ، بررسی و دسته بندی شده است ، مهم ترین نتایج قرینه قرار دادن حکمت خداوند در اجتهاد ، چنین است : کاربست لوازم حکمت خداوند در اجتهاد ، قرینه قرار دادن حکمت خداوند در احرازصدور روایت ، حکمت خداوند مقید لبی ادله ، استفاده از حکمت خداوند در نفی اشتراط ، حکمت خداوند رافع اجمال متن دینی ، نقش حکمت خداوند در حمل متن دینی به مثال یا اختصاص آن به موقعیت خاص ، استفاده از حکمت خداوند در تعدی از مورد نص، تاثیر حکمت خداوند درتعیین قلمرو قواعد فقهی ، حکمت خداوند مرجح در مقام تعارض و تزاحم .

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

سازوکارهای کاربست حکمت خداوند در اجتهاد

نویسنده [English]

  • Saeid Ziyaei Far
Department for Philosophy of Jurisprudence and Law, Islamic Sciences and Culture Academy
چکیده [English]

یکی از مبانی کلامی اجتهاد حکمت خداوند است پرسش اصلی این مقاله این است که از این مبنای کلامی چه استفاده هائی می توان در اجتهاد داشت ؟ هدف اصلی این مقاله نشان دادن سازوکارهائی است که می توان با آن ها حکمت خداوند را در مراحل مختلف اجتهاد به کار بست ، در این مقاله نمونه هائی فقهی از کار بست حکمت خداوند در سنت اجتهادی به صورت مستند گردآروی گردیده است آنگاه فرآیند اجتهاد مد نظر قرار گرفته وسنخ استفاده ها طبق سازوکارهای اجتهادی تحلیل ، بررسی و دسته بندی شده است ، مهم ترین نتایج قرینه قرار دادن حکمت خداوند در اجتهاد ، چنین است : کاربست لوازم حکمت خداوند در اجتهاد ، قرینه قرار دادن حکمت خداوند در احرازصدور روایت ، حکمت خداوند مقید لبی ادله ، استفاده از حکمت خداوند در نفی اشتراط ، حکمت خداوند رافع اجمال متن دینی ، نقش حکمت خداوند در حمل متن دینی به مثال یا اختصاص آن به موقعیت خاص ، استفاده از حکمت خداوند در تعدی از مورد نص، تاثیر حکمت خداوند درتعیین قلمرو قواعد فقهی ، حکمت خداوند مرجح در مقام تعارض و تزاحم .

کلیدواژه‌ها [English]

  • حکمت خداوند
  • سازوکارهای اجتهاد
  • مراحل اجتهاد
  • سنخ کاربست
  • ضابطه اصولی
  • قرینه موردی